DESIGNPODRÓŻE

OROŃSKO. PAŁAC Z WYBIEGIEM DLA SZTUKI

17 km w linii prostej od radomskiej „Elektrowni” znajduje się miejsce niezwykłe: osoby niewidome mogą tu poznawać dzieła sztuki poprzez dotyk, młodzi odbiorcy zrozumieć, o co chodzi współczesnym artystom, a dzieła sztuki uciec z pomieszczeń ekspozycyjnych na świeże powietrze. Wiele z nich zadomowiło się w pałacowym parku na dobre. Zresztą od zewnętrznej, parkowej galerii zaczęła się wystawiennicza historia Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku.

Plener malarski

Kiedyś był tu folwark (zaś w wiosce Orońsk, bo tak ją niegdyś nazywano, aż cztery karczmy!), a w połowie XIX wieku powstał pałac stylizowany na włoską willę neorenesansową. Jasna bryła pięknie wpisała się w otaczający ją park, a całość stała się w 1877 roku letnią rezydencją Józefa Brandta, niedoszłego inżyniera, który miał w Paryżu studiować tajniki projektowania stalowych konstrukcji, a zamiast tego zakochał się w sztuce, zaprzyjaźnił z artystami i sam, po studiach w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, stał się wziętym malarzem. Zespół parkowo-pałacowy wniosła mu w posagu małżonka i szybko powstało w tym miejscu letnie centrum artystyczne, przyciągające na plenery i twórcze spotkania takich malarzy jak Wojciech Kossak, Tadeusz Ajdukiewicz, Józef Ejsmond czy Władysław Szerner, którzy z czasem zaczęli to miejsce nazywać Wolną Akademią Orońską.

Pracownie rzeźbiarzy

Sielankę zniszczyła I wojna światowa: pałac został przez żołdaków obrabowany, a Józef Brandt przeniósł się do swojego mieszkania w Radomiu przy ul. Szerokiej 9 (dziś Piłsudskiego), gdzie zmarł. Kamienica, w której mieszkał, do dziś nazywana jest Domem Brandta. Wracajmy jednak do Orońska i tutejszego pałacu otoczonego parkiem, który zmieniał właścicieli, a w 1965 roku stał się miejscem poplenerowej wystawy 13 artystów, których kamienne rzeźby fantastycznie wpisały się w przestrzeń orońskiej posiadłości. W 1969 r. uruchomiono tu Ośrodek Pracy Twórczej Rzeźbiarzy z pierwszymi pracowniami dla artystów.

Plenery, wystawy, kolekcja

Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku to dziś ogromna instytucja. Udostępnia artystom pracownie (rocznie przewija się tutaj ok. 200 twórców), posiada ciekawe przestrzenie wystawiennicze (poza pałacem, kaplicą w stylu klasycystycznym i budynkami gospodarczymi zaadaptowanymi na pracownie i przestrzenie wystawiennicze funkcjonuje tu wybudowane w latach 90. Muzeum Rzeźby Współczesnej), organizuje zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży oraz udostępnia dzieła sztuki osobom niepełnosprawnym, m.in. głuchym niewidzącym, a jednocześnie gromadzi kolekcję dzieł sztuki polskich rzeźbiarzy tworzących od połowy XX wieku.

W zbiorach CRP znajdują się prace takich artystów jak Magdalena Abakanowicz, Paweł Althamer, Wojciech Fangor, Władysław Hasior, Katarzyna Kobro, Adam Rzepecki, August Zamoyski, Barbara Zbrożyna i wielu wielu innych.

Magdalena Walusiak

AKTUALNE WYSTAWY

Karolina Freino – Chansons de Geste
Kuratorka: Weronika Elertowska
Pałac Józefa Brandta
26 października 2019 – 5 stycznia 2020

Chansons de Geste [Pieśni o czynie / Pieśni gestu] podobnie do swojego literackiego pierwowzoru skupiają się na sylwetkach historycznie ważnych postaci. Koncentrując się na gestach towarzyszących przemówieniom osób istotnych dla dziejów świata w XX wieku, transkrybują je na dźwięk za pomocą thereminu (elektronicznego instrumentu wynalezionego w postrewolucyjnej Rosji, na którego polu elektromagnetycznym gra się bezdotykowo). Chansons de Geste to pieśń historii XX wieku, a przede wszystkim wizualno-dźwiękowy portret władzy.

Marlena Kudlicka – velvet mind marble thoughts
Kuratorka: Dorota Monkiewicz
Galeria Oranżeria
26 października 2019 – 5 stycznia 2020

Szczególnie trafnie oddaje istotę twórczości artystki tytuł zaprojektowanej do orońskiego parku instalacji velvet mind marble thoughts, który metaforycznie reprezentuje proces kształtowania jej „twardych” rzeźbiarskich form, powołanych do istnienia przez „miękkie”, refleksyjne pole myślowe o rozmytych konturach. Kudlicka przenosi w semantycznie niesprecyzowany świat sztuki znaki takich ściśle uregulowanych dziedzin, jak typografia, rysunek techniczny, systemy obliczeniowe i pomiarowe, ergonomika pracy, wyzwalając ich potencjał estetyczny i poetycki. Na wystawie w Oranżerii są prezentowane prace z czterech cykli artystki, powstałych pomiędzy 2012 i 2017 rokiem.

Kompozycja Marleny Kudlickiej, 2019

Maciej Szańkowski – WIELOPRZESTRZENIE
Kurator: Anna Maria Leśniewska
Współpraca: Jarosław Pajek
Muzeum Rzeźby Współczesnej
26 października 2019 – 5 stycznia 2020

Rzeźby Macieja Szańkowskiego to wiecznie otwarte okna i drzwi w ciągle zmieniającym się labiryncie przestrzeni. Wystawa Wieloprzestrzenie w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku podsumowuje działania twórcze jednego z najciekawszych polskich rzeźbiarzy, realizowane od ponad 50 lat. U podstaw procesu twórczego Szańkowskiego znajduje się rzetelna nauka rzemiosła w zakopiańskiej Szkole Kenara oraz uczestnictwo w eksperymentalnej dydaktyce twórców nowoczesnej rzeźby w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Wystawa podejmuje problem integralności widzenia artysty. Zgromadzone formy, instalacje, prace ceramiczne oraz prace na papierze i projekty pomników, a nawet film lalkowy, do którego stworzył scenografię – tworzą jednorodną, spójną całość. Autor, dzięki różnorodnym próbom stosowanym zarówno w przestrzeni otwartej, jak i na płaszczyźnie uzyskał obiektywny sposób przedstawienia przestrzeni wielowymiarowej.

Jonas Aničas, Tauras Kensminas – VISITATION
Kuratorka: Weronika Elertowska
Galeria Kaplica
26 października 2019 – 5 stycznia 2020

Tytuł wystawy nawiązuje do powieści Arkadija i Borisa Strugackich „Piknik na skraju drogi”. Andriej Tarkowski zainspirowany książką braci Strugackich stworzył film „Stalker”. Elementem pojawiającym się w obu dziełach jest ogrodzony i pilnie strzeżony obszar. Po tajemniczej wizycie w wydzielonej strefie mają tam miejsce dziwne zjawiska i anomalie natury. Mimo że bohaterowie książki, podobnie jak widzowie w galerii, nie są świadkami tej wizyty dokładnie wyczuwają konsekwencje zjawiska z przeszłości. Jonas Aničas i Tauras Kensminas w swoim projekcie podejmują próbę połączenia przyszłości z przeszłością, która ma wywołać u obserwatora wrażenie zbliżającego się apokaliptycznego scenariusza. Galeria staje się przestrzenią nieznaną i niedostępną, a znajdujące się w niej obiekty mają przypominać o niejasnej, ale wyczuwalnej obecności „innego”.

Fragment instalacji Jonasa Anicasa Man at Work

Dane kontaktowe

ul. Topolowa 1, 26-505 Orońsko
+ 48 48 618 45 16, 48 618 40 27
Strona www
Youtube
Facebook