AKTUALNOŚCIPODRÓŻE

SULEJÓWEK. MIASTECZKO OJCÓW NIEPODLEGŁOŚCI

Sulejówek to niezwykłe miasteczko w sąsiedztwie Warszawy. Już od dworca opowiada o ojcach polskiej niepodległości i mężach stanu II RP witając trójkolorowym muralem z podobiznami Piłsudskiego (z wąsem mocno nadgryzionym zębem czasu ), Paderewskiego, Grabskiego, Moraczewskiego i Rataja. Każdy z nich związany był z Sulejówkiem i podczas spaceru po obszarze zwanym Enklawą możemy praktycznie na każdym kroku spotkać ślady ich obecności, nawet w nazwach ulic.

Wycieczka do Sulejówka może więc być swoistą wyprawą w czasy przedwojenne. Takiej podróży sprzyja również otoczenie – niska, głównie willowa zabudowa, często stylizowana na dworkową, wąskie, niespecjalnie ruchliwe ulice i ogromna ilość zieleni. Niemal jedną trzecią powierzchni Sulejówka zajmują lasy i parki, a duża ilość sosen nadaje powietrzu specyficzny aromat i smak. I jest duża szansa, że ten mikroklimat się utrzyma – miasteczko jest od 1992 r. obszarem chronionego krajobrazu.

Znakomite skomunikowanie z Warszawą – SKM i Koleje Mazowieckie z kursami kilka razy na godzinę w ciągu dnia i dojazd w ciągu 20 minut oraz położenie w sąsiedztwie autostrady A2 – sprawia, że jest to częsty cel weekendowych wycieczek warszawiaków, zwłaszcza w okolicach takich dat jak 15 sierpnia czy 11 listopada. To idealne terminy, by przemierzyć „Szlak historyczny miasta Sulejówek”, a przynajmniej jego najważniejszą, początkową część, której centralnym punktem jest obecnie Muzeum Józefa Piłsudskiego. Cały szlak liczy aż 33 przystanki i warto go podzielić na etapy albo wyruszyć w podróż rowerem.

pobierz przewodnik „Szlak historyczny miasta Sulejówek”

Pierwsi wielcy obywatele Sulejówka

Józef Piłsudski był najsłynniejszym w Polsce mieszkańcem Sulejówka. To naturalne, że mówimy Sulejówek, a myślimy „miasto Marszałka”. Właśnie jemu Sulejówek zawdzięcza swoją obecną sławę, herb i tożsamość, a także popularność w międzywojniu jako idealne miejsce na domek letniskowy i wypoczynek od miejskiego zgiełku.

Paderewscy

Oddajmy jednak sprawiedliwość tym, którzy jako pierwsi stali się właścicielami parceli w Sulejówku – Helenie i Ignacemu Janowi Paderewskim. Willa Białynia stała się ich własnością już w roku 1919. W 1932 r. została przebudowana i oddana miastu jako Ognisko Helin. Dziś mieści się tam Centrum Szkoleniowe Ośrodka Rozwoju Edukacji.

Stąd też podkreślenie, że Piłsudski był najsłynniejszym W POLSCE mieszkańcem Sulejówka, bo na Zachodzie to jednak Paderewski pozostawał, zwłaszcza na początku polskiej drogi do niepodległości, twarzą naszego narodu, a później państwa.

Moraczewscy

Kolejnymi wybitnymi mieszkańcami Sulejówka i wizytówkami tego miasta było małżeństwo Zofia i Jędrzej Moraczewscy.

On – poseł jeszcze za czasów zaborów do parlamentu austriackiego, w czasie I wojny światowej żołnierz Legionów, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości – pierwszy premier II RP. Krótko, bo przez dwa miesiące. Kolejne lata jego kariery politycznej wypełniła praca parlamentarzysty, członka polskich rządów oraz działacza związków zawodowych.

Ona – aż dziw, że nie uwieczniona na dworcowym muralu – była działaczką społeczną i polityczną, przed odzyskaniem niepodległości współtworzyła Ligę Kobiet Polskich, a w II RP była parlamentarzystką dwóch kadencji Sejmu. Oboje mieszkali w Sulejówku do śmierci – on w 1944 r., ona – w 1958.

Moraczewscy kupili parcelę z dworkiem Siedziba w 1920 roku, czyli rok po Paderewskich.

Szczerbińska

W sąsiedztwie Moraczewskich, za ich rekomendacją, zamieszkała w 1921 r. Aleksandra Szczerbińska, serdeczna przyjaciółka Zofii. Kupiła nieruchomości o nazwach Willa Milusin i Willa Otradno.

Na terenie tej drugiej znajdował się drewniany budynek zwany po prostu Drewniakiem i właśnie w nim zamieszkała pani Aleksandra – uczestniczka polskich akcji bojowych (m.in. uczestniczyła w napadzie na bank w Kijowie), legionistka, komendantka kurierek I Brygady Legionów Polskich, działaczka Polskiej Organizacji Wojskowej (m.in. jako kurierka materiałów wybuchowych).

Po urodzeniu córek skoncentrowała się na działalności społecznej.

Piłsudski

Dworek Milusin Józefa Piłsudskiego powstał dopiero w 1923 r. Został zbudowany za pieniądze Komitetu Żołnierza Polskiego specjalnie dla Marszałka. Piłsudski mieszkał w nim przez 3 lata – od 1923 do 1926 r., kiedy powrócił do politycznej aktywności.

To właśnie w tym miejscu powstały jego książki „Moje pierwsze boje”, „Rok 1920”, „Rok 1863”. Później był to dla rodziny Piłsudskich dom letniskowy i miejsce wytchnienia.

Muzeum Józefa Piłsudskiego

Obecnie duża nieruchomość tworząca wyspę o kształcie latawca, którego brzegami są ulice Paderewskiego, Piłsudskiego, Oleandrów i Legionów jest terenem Muzeum Józefa Piłsudskiego. Prowadzą tę placówkę Fundacja Rodziny Józefa Piłsudskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Oprócz Drewniaka i Dworku Milusin na terenie działki znajdują się Willa Bzów, dawna kwatera 7 Pułku Ułanów Lubelskich z Mińska Mazowieckiego oraz nowy budynek Muzeum, którego główna część ekspozycyjna mieści się… pod ziemią. Na powierzchni widoczna jest jedynie mniejsza, częściowo ażurowa i przeszklona część budynku. Przed głównym wejściem stoi budynek dawnej przychodni – obecnie instalacja artystyczna wchodząca w skład Muzeum.
Uroczyste otwarcie placówki odbyło się 14 sierpnia 2020 r. Na 14 i 15 sierpnia zaplanowano huczne obchody 101. rocznicy Bitwy Warszawskiej.

Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Al. Piłsudskiego 29, Sulejówek
14-15 sierpnia 2021 r., godz. 10.00 – 19.00
Wydarzenie bezpłatne

 

PROGRAM

 

14 sierpnia

  • GAZ DO DECHY! TWORZYMY MODEL SAMOCHODU PANCERNEGO, g. 12:00, 12:45, 13:30, 14:15 – bezpłatne warsztaty rodzinne, około 2- 2,5 godziny zajęć. Rodzinne warsztaty specjalne z cyklu „Wytwórnia zabawy – o historii inaczej”.
    Obowiązują zapisy.
  • #JEDYNApancerna – PREZENTACJA 1. BRYGADY PANCERNEJ IM. GEN. TADEUSZA KOŚCIUSZKI, g. 10:00-19:00 (wejście główne do Muzeum oraz plac muzealny)
    1 Brygada Pancerna im. gen. Tadeusza Kościuszki dziedzicząca tradycje 1. Brygada Legionów, z okazji Święta Wojska Polskiego na terenie Muzeum zaprezentuje m.in. transporter opancerzony Rosomak oraz czołg Leopard.

 

15 sierpnia

  • #JEDYNApancerna – PREZENTACJA 1. BRYGADY PANCERNEJ IM. GEN. TADEUSZA KOŚCIUSZKI, g. 10:00-19:00 (wejście główne do Muzeum oraz plac muzealny)
  • SPACER PO SULEJÓWKU, g. 12:00 (wszyscy chętni wezmą udział bez zapisów, miejsce zbiórki przed wejściem głównym)
  • KONCERT PATRIOTYCZNO-WOJSKOWY W WYKONANIU FERAJNY Z HOOVERA, g. 16:00 (plac muzealny, wejście od ul. Paderewskiego 94)
    Ferajna z Hoovera to skrzypce, tapan, mandolina, dwie gitary i 9 głosów. Już od 6 lat swoim repertuarem przybliżają słuchaczom piosenki powstańcze, utwory legionów oraz inne, znane melodie patriotyczne.

więcej informacji na stronie Muzeum Józefa Piłsudskiego

Rataj i Grabscy

Pozostali nam jeszcze dwa ważni politycy związani z Sulejówkiem.

Pierwszy to Maciej Rataj, parlamentarzysta, marszałek Sejmu, zastępujący prezydenta RP po zabójstwie Gabriela Narutowicza, działacz niepodległościowy w czasie II wojny światowej. Został zamordowany przez niemieckich okupantów w Palmirach w 1940 r.
Maciej Rataj kupił w 1925 r. nieruchomość w pobliskiej osadzie Żwiry. Obecnie jest to dzielnica Sulejówka nazwana na jego cześć Rataje.

Stanisław Grabski, brat Władysława, profesor ekonomii i polityk, zaważył na powojennej historii Sulejówka. W 1947 r. przekazał gminie jedną z działek z przeznaczeniem na szkołę i sprowadził na miejsce poniemiecki barak, w którym powstało gimnazjum i liceum. Wdowa po nim i jego córki zaangażowały się w postawienie nowego budynku szkolnego. Obecnie w Zespole Szkół im. Ignacego Jana Paderewskiego mieści się Izba Pamięci Rodziny Grabskich.

Magdalena Walusiak

 

Facebook